Główne kierunki literackie w Oświeceniu



Literatura polska W literaturze polskiej widoczne są trzy kierunki literackie oświecenia. Pierwszy z nich to klasycyzm, który rozumiany był w kategoriach użytecznej społecznie roli całego piśmiennictwa, a zatem literatura powinna spełniać funkcję nauczyciela, winna być dydaktyczna i moralizatorska. W oświeceniu klasycyzm pojmowany jest podobnie jak w renesansie, a rolą literatury ma być "oświecanie" narodu. Drugi kierunek literacki oświecenia to sentymentalizm, który nawiązywał do tradycji folkloru, ukazywał człowieka z jego wewnętrznymi przeżyciami, na nich skupiał swoją uwagę pomijając kwestie racjonalizmu. Literatura sentymentalna odbiegała od haseł i tendencji oświeceniowych, podkreślała sferę duchowych wartości życia człowieka, mówiła o przyjaźni i miłości, o zagubieniu ludzkim w świecie obłudy i zakłamania. Rokoko jako trzeci kierunek literatury oświeceniowej był kontynuacją stylu barokowego i zyskał sobie miano późnego baroku. Najlepiej odzwierciedlił się w architekturze. Wszystkie trzy powyższe kierunki artystyczne współistniały w epoce oświecenia, a ich przedstawiciele nie prowadzili między sobą walki ideowej. Największą jednak rolę odegrał klasycyzm. Ich wpływ jest widoczny w poniżej w przykładach dzieł oświecenia. I. Krasicki "Monachomachia", "Pieśń V": I śmiech niekiedy może być nauką, Kiedy się z przywar, nie z osób natrząsa, I żart dowcipną przyprawiony sztuką Zbawienny, kiedy szczypie, a nie kąsa; I krytyk zda się, kiedy nie z przynuką, Bez żółci łaje, przystojnie się dąsa. Szanujmy mądrych, przykładnych, chwalebnych, Śmiejmy się z głupich, choć i przewielebnych... F. Karpiński "Do Justyny tęskność na wiosnę" Już tyle razy słońce wracało I blaskiem swoim dzień szczyci, A memu światłu cóż to się stało, Że mi dotychczas nie świeci ? Już się i zboże do góry wzbiło, I ledwie nie kłos chce wydać; Całe się pole zazieleniło: Mojej pszenicy nie widać !... Na pierwszy rzut oka widać różnice tematyczne obu przytoczonych fragmentów dzieł. Pierwszy ma przedstawiać wady ludzkie i z nich się "natrząsać", drugi jest skupiony na wyrażaniu uczucia tęsknoty za tytułową Justyną. Podmiot liryczny tęskni za miłością swej ukochanej, którą porównuje w pierwszej strofie do słońca, w drugiej do pszenicy. Pierwszy fragment ma znamiona dydaktyczne i moralizatorskie, drugi nie zwraca uwagi na oświeceniowe hasła głoszące potrzebę użyteczności społecznej literatury.

Główne kierunki literackie w Oświeceniu

Materiały

Różne oblicza wsi w literaturze polskiej Różne oblicza wsi w literaturze polskiej Wieś staje się tematem literackim już w literaturze staropolskiej. Od samego początku można też wyodrębnić dwa różne spojrzenia na wieś i tematykę wiejską. Już w mitologii znany był motyw Arkadii krainy wiecznej szczęśliwości, gdzie ludzie tyli szczęśliwie na łonie natury a daleka od trosk, kłopotów, czy...

Propozycje moralne w ujęciu Josepha Conrada i Alberta Camusa 98. Propozycje moralne w ujęciu Josepha Conrada i Alberta Camusa \"Dżuma\" Alberta Camusa rozpoczyna się jak prawdziwa kronika, opisująca wydarzenia, które miały miejsce w Oranie, jednym z miast na wybrzeżu algierskim, w roku 194. Narrator sam jest świadkiem epidemii dżumy, relacjonując odwołuje się do własnych doświadczeń i przeżyć. ...

Sytuacja gospodarcza, społeczna i polityczna w Polsce w czasach oświecenia SYTUACJA SPOŁECZNA, GOSPODARCZA I POLITYCZNA W POLSCE XXVIII WIEKU Literatura oświecenia rozwijała się w dramatycznym okresie dziejów narodu polskiego. Osłabienie państwa za panowania dynastii Wettinów (August II i August III) już od początku XVIII wieku stwarzało nieustanna sytuacje zagrożenia. Narastające trudności były przede ws...

Oryginalność poezji Gałczyńskiego ORYGINALNOŚĆ POEZJI GAŁCZYŃSKIEGO K.I.G. to subtelny liryk, świetny satyryk i parodysta, mistrz poetyckiej miniatury, ostrej grotesti i drwiąco- lirycznego żartu, człowiek orginalny i zaskakujący w swych twórczych pomysłach. Jako jeden z najznakomitszych twórców polskich doby współczesnej zdobył sobie wielką popularność wśród szerokich rzesz ...

Zamiana stopy procentowej ZAMIANA STOPY PROCENTOWEJ Opiera się na porozumieniu dwóch partnerów zainteresowanych w zamianie wzajemnych płatności odsetkowych w ściśle określonym terminie od pewnej jednakowej i z góry odnotowanej kwoty pożyczonego kapitału Rodzaje: - transakcje kuponowe A - transakcje bazowe Transakcje kuponowe A- partnerzy dokonuję zamiany płatności odset...

Wstępna analiza bilansu WSTĘPNA ANALIZA BILANSU W ocenie rozwoju przedsiębiorstwa i jego zasobów istotną rolę odgrywa analiza posiadanego majątku, zmian jego wielkości, struktury oraz wykorzystania. Największą wartością poznawczą w zakresie zmian wielkości majątku przypisuje się wskaźnikowi dynamiki wzrostu. - analiza zmian wielkości majątku przedsiębiorstwa, - ana...

"Lord Jim" - nawiązania literackie Sytuacje conradowskie – nawiązania literackie Powieść Lord Jim należy do najbardziej znanych utworów tego autora. Po publikacji natychmiast wywołała reakcję krytyków literackich i czytelników. W Polsce była szeroko dyskutowana w aspekcie polskości Conrada i powiązania treści utworu z losem autora – wspominaliśmy o tym wyżej. Dz...

Propozycje "poprawy Rzeczypospolitej" Modrzewskiego 17. Andrzeja Frycza Modrzewskiego propozycje \"poprawy Rzeczypospolitej\". Żywy ruch religijny ogarnął Polskę w XVI wieku. Zaowocował nie tylko rozwojem umysłowym wielu ludzi, ale też przyczynił się do uszlachetnienia ich uczuć i do przejęcia się zasadami moralności chrześcijańskiej. Jednym z takich ludzi był Andrzej Frycz Modrzewski. Stał...