Definicja etnocentryzmu

Etnocentryzm – stereotypy narodowe i etniczne Etnocentryzm – wartościująca postawa określająca afirmatywny stosunek do kultury własnej grupy etnicznej lub do kultur innych grup (religijnych, rasowych, regionalnych) i równocześnie deprecjonujący stosunek do kultury grupy obcej: - własna kultura jest uważana za najlepszą, wzorcową, godną kontynuacji i naśladowania - kultura obca oceniana jest przez pryzmat własnych standardów kulturowych , a różnice traktowane są jako odstępstwa od normy i anomalie Wszystkie definicje etnocentryzmu są do siebie podobne – kładą nacisk na jedność pozytywnych postaw wobec własnej kultury i grup oraz negatywnych wobec obcej Typy etnocentryzmu: a) fundamentalizm – ma charakter naturalny i powszechny, wynika z psychologicznego procesu enkulturacji prowadzącego do psychokulturowej identyfikacji jednostki z własną grupą i jej wartościami (stają się punktem odniesienia w wysiłkach zrozumienia świata), brak możliwości całkowitego oderwania się od świata własnych wartości kulturowych. b) umiarkowany – przede wszystkim afirmatywna postawa względem własnych wartości z mniejszym uwzględnieniem deprecjacji wzorów obcych (może wynikać z przekonania o wyższości własnej kultury, z niewiedzy, z charakteru epoki itd. c) agresywny – najgroźniejszy, prowadzi zwykle do wykształcenia ruchu ideologicznego, propagującego absolutną hegemonię własnych wartości i nietolerancją wobec innych norm (może przejawiać się jako natywizm skrzyżowany z ksenofobią, dyskryminacją czy segregacją rasową, fanatyzmem religijnym) Skutki etnocentryzmu; - wzmocnienie identyfikacji z własną grupą, solidaryzm - wzrost nieufności wobec tego, co inne, obraz świata podzielony na swoich i obcych – wzmacnia to odporność grupy na zewnętrzne działania innowacyjne, - utrudnienie komunikacji interetnicznej stanowiące podłoże różnorodnych konfliktów, sprzyjają temu stereotypy negatywne, uprzedzenia etniczne, nietolerancja, akty dyskryminacji Stereotypy narodowe i etniczne to funkcjonujący w świadomości potocznej skrótowy, uproszczony i zabarwiony wartościująco obraz rzeczywistości, odnoszący się do narodów, grup etnicznych, ras, często oparty na niepełnej lub fałszywej wiedzy o tych obiektach, utrwalony i nie ulegający zmianom. Stereotyp ujawnia zakres swej stereotypowości w kontaktach z obiektywnymi faktami. Stereotyp etniczny to schematyczny obraz danej grupy etnicznej lub wyobrażenie cech jej członków związane z ich przynależnością do danej grupy, zwykle zabarwione emocjonalnie i wartościująco. Uogólnienie dotyczące wielkiej liczby osób posiada ryzyko fałszu (zwłaszcza jeśli jest zabarwione wartościująco) i pewność fałszu, jeśli ocenie poddaje się cechę inności. Stereotyp etniczny powstaje gdy podmiot i przedmiot osiągają pewną tożsamość kulturową, nie ma między nimi izolacji, ale kontakty nie są tak ożywione, jak między członkami grupy wewnętrznej – istnieje pewien dystans. Stopień, zakres i rodzaj stereotypu etnicznego zależy od - siły procesów społeczno – gospodarczych wywierających nacisk na kontakt grup - reakcji politycznej drugiej strony na inicjatywę nawiązania kontaktów z pierwszej strony - składu klasowego zbiorowości reprezentujących obie grupy w kontaktach Badanie stereotypu etnicznego: - poznanie obrazu grupy obcej jaki posiada grupa badana - stwierdzenie co w tym obrazie odbiega od obiektywności spojrzenia na odrębność - określenie przeszłych i obecnych kontaktów oraz dystansu - określenie o ile fałszywy obraz grupy obcej wynika z wartościowania cech inności