Co to jest nowela?



nowela Początki noweli jako gatunku sięgają czasów antycznych. Najstarszym zbiorem nowel były “Opowieści mileckie” Arystyda z Miletu (II/I w. p.n.e.). Już wówczas nowela stanowiła gatunek opozycyjny wobec eposu, bowiem w niej motywacja wydarzeń jest w pełni realistyczna. Ponadto nowela przynosi relacje o sprawach codziennych, zwyczajnych. Jako odrębny gatunek ukształtowała się na przełomie średniowiecza i renesansu. We wczesnej fazie daje się zauważyć występowanie obiegowych motywów i schematów kompozycyjnych. Dotyczy to głównie średniowiecznych utworów hagiograficznych (żywoty świętych) oraz kronik. Klasyczną postać nadał w XIV w. noweli Giovani Boccaccio w cyklu nowelistycznym zatytułowanym “Dekameron”. Zasady kompozycyjne wykształcone przez niego są do dziś obowiązującym wzorem gatunku. Od tytułu jednego z utworów (“Sokół”), wchodzącego skład cyklu, klasycznie zbudowana nowela nosi nazwę “noweli z sokołem”. W okresie Młodej Polski nowela zbliżyła się do opowiadania (duża liczba bohaterów, wątki poboczne, opisy przyrody, duża rozpiętość czasowa, brak chronologii wydarzeń), np. “Doktor Piotr”, “Echa leśne”, “Siłaczka” S. Żeromskiego Powojenna nowelistyka skupiła swe zainteresowania przede wszystkim na doświadczeniach wojny i okupacji. , np. “Medaliony” Z. Nałkowskiej, “Opowiadania” T. Borowskiego. Są to głównie cykle opowiadań-nowel, które łączą stanowisko autora, problematyka moralna, osoba narratora, bohatera, wspólna sytuacja ramowa. Jednocześnie każdy element cyklu stanowi osobną, skończona fabularnie całość. Nowela powojenna: Gombrowicza, Iredyńskiego, Nowakowskiego straciła wyrazistość gatunkową. Autorzy korzystali z doświadczeń i rygorów gatunkowych charakterystycznych dla publicystyki, np. reportażu, eseju, felietonu. Cechy noweli klasycznej, właściwej: zwięzłość - wynikająca z eliminacji lub dalekiego ograniczenia luźnych motywów, epizodów, postaci dalszoplanowych, elementów opisowych, bezpośrednich charakterystyk, komentarzy, dygresji, itp. Np. “Tadeusz” E. Orzeszkowej; “Miłosierdzie gminy” M. Konopnickiej jednowątkowość - brak komplikacji, bardzo często występuje tylko jedno wydarzenie, wokół którego skupia akcja. Najczęściej stanowią ja po prostu losy jednej postaci. Np. “Miłosierdzie gminy”, “Mendel Gdański”. M. Konopnickiej dramatyczny charakter fabuły - wysoki stopień zagęszczenia doniosłych dla bohatera wydarzeń i towarzysząca temu intensyfikacja czasu przedstawionego, silnie zaznaczony ośrodek kompozycyjny, który może stanowić: punkt kulminacyjny (moment przełomowy w życiu bohatera), np. “Latarnik” H. Sienkiewicza kontrast (zestawienie losów dwu postaci lub dwu sytuacji), np. “Siłaczka” S. Żeromskiego, “Janko Muzykant” H. Sienkeiwicza motyw uboczny (najczęściej służący pokazaniu relacji pomiędzy bohaterami), np. “Kamizelka” B. Prusa. Tu również: wyraziste zakończenie (wskazujące na sens noweli, często zaskakujące) narrator (odautorski, trzecioosobowy, zachowujący dystans wobec przedstawianych wydarzeń) Najpełniejszy rozkwit przezywała nowela w wieku XIX. Nowe jej odmiany: fantastyczną, sensacyjną, grozy, studium psychologiczne ukształtowali romantycy, głównie niemieccy (np. E.T.A. Hoffman) oraz realiści i nadrealiści, we Francji: G. De Maupassant, w Rosji: N. Gogol, A. Czechow, w Polsce: B. Prus, H. Sienkiewicz, M. Konopnicka, S. Żeromski, Przypisywano jej funkcje poznawcze, społeczne, a przede wszystkim dydaktyczne. Wówczas też poczęły pojawiać się jej odmiany: nowela-opowiadanie - swobodniejsze kompozycyjnie, (E.A. Poe, E. Hemingway, J. Iwaszkiewicz, M. Dąbrowska) obrazek - fabuła nasycona obserwacjami społeczno-obyczajowymi, utrwalająca jakieś charakterystyczne dla środowiska realia, również językowe (B. Prus, E. Orzeszkowa, A. Dygasiński) szkic nowelistyczny - utwór o tematyce społeczno-obyczajowej, psychologicznej czy historycznej, nie respektujący zasad budowy spójnej akcji, której fabuła miała charakter fragmentaryczny.

Co to jest nowela?

Materiały

Definicja, podobieństwa i różnice symbolu, alegorii, przypowieści i paraboli „Symbol, alegoria, przypowieść i parabola – definicje i wynikające z nich podobieństwa i różnice” Obraz przenośny w literaturze to metafora (inaczej przenośnia). Jest to wyrażenie, w obrębie którego następuje przemiana znaczenia słów, które je tworzą. Ukazane z oryginalnego zestawienia słów nowe znaczenie jest znaczeniem me...

Topos wędrówki 40. Topos wędrówki i doświadczeń wynikających z podróży w dziełach literatury polskiej i powszechnej. W literaturze różnych epok często występuje motyw wędrówki. Podróż w życiu człowieka może mieć bardzo wiele znaczeń: może przynosić nowe doświadczenia, oznaczać chęć poznania, ucieczkę, tułaczkę, poszukiwanie szczęścia czy lepszych warunków życ...

Struktura i znaczenie "Dżumy" Alberta Camusa Struktura i znaczenie Dżumy Powstała po II wojnie powieść Alberta Camusa jest utworem o charakterze uniwersalnym. Wydarzenia w Oranie odsyłają do szer¬szych treści. Jest to więc dzieło o ekspansji zła i różnych postawach ludzkich. Jak staraliśmy się pokazać, walka ze złem przybiera formy zależne od motywacji, umiejętności, wrażliwości...

Podział Organizacji Międzynarodowych I. Ze względu na charakter członków organizacji 1) O charakterze międzynarodowym (w skład których wchodzą państwa reprezentowane przez swoich przedstawicieli którzy postępują zgodnie z wytycznymi rządów danego kraju) WE, ONZ, EFTA, EBJ, EBOiR 2) Organizacje pozarządowe (w skład których wchodzą osoby fizyczne lub prawne – stowarzyszenia, ...

Powód klęski powstania w "Rozdziobią nas kruki, wrony" TEMAT: Przyczyny klęski powstania w „Rozdziobią nas kruki, wrony …”. Bohaterem opowiadania jest Andrzej Borycki, pseudonim Szymon Winrych. Jest późna jesień, słota, błoto. Idzie obok wozu pełnego broni, wykonuje do końca swoje zadanie. Choć jest przekonany, że już wszystko przepadło. Nie zauważa oddziału moskali, zbyt późno ...

Kultura a gospodarka - znaczenie rodziny ZNACZENIE RODZINY Rodzina będąc elementem struktury społecznej poprzez swe funkcje socjalizacyjne jest związana z kulturą. Dlatego wszelkie zmiany w niej zachodzące mają swoje odzwierciedlenie w przekazywanych wartościach i normach. Popularne rysowanie różnicy między rodziną wielopokoleniową społeczeństwa agrarnego i nuklearną epoki nowoczesn...

Główne postanowienia porozumienia CEFTA Główne postanowienia porozumienia Formułując tekst porozumienia zakładano, że przez stopniową redukcję ceł i barier pozacelnych uda się utworzyć do końca 2000 r. strefę wolnego handlu towarami przemysłowymi, obejmującą Czechosłowację, Polskę i Węgry. Towary objęte liberalizacją podzielono na trzy kategorie (A, B, C) zróżnicowane pod względem w...

Wiersze religijne Karpińskiego Liryka religijna Karpińskiego: Wybitnym osiągnięciem Karpińskiego był śpiewnik przeznaczony dla ludu (1792) - \" Pieśni nabożne\" , w których skład weszły między innymi : -\"Pieśń poranna\" - (\"Kiedy ranne wstają zorze\") -\"Pieśń wieczorna\"- (\"Wszystkie nasze dzienne sprawy\") - \"Pieśń o narodzeniu Pańskim\" - (\"Bóg się rodzi, moc...