Co to jest nowela?



nowela Początki noweli jako gatunku sięgają czasów antycznych. Najstarszym zbiorem nowel były “Opowieści mileckie” Arystyda z Miletu (II/I w. p.n.e.). Już wówczas nowela stanowiła gatunek opozycyjny wobec eposu, bowiem w niej motywacja wydarzeń jest w pełni realistyczna. Ponadto nowela przynosi relacje o sprawach codziennych, zwyczajnych. Jako odrębny gatunek ukształtowała się na przełomie średniowiecza i renesansu. We wczesnej fazie daje się zauważyć występowanie obiegowych motywów i schematów kompozycyjnych. Dotyczy to głównie średniowiecznych utworów hagiograficznych (żywoty świętych) oraz kronik. Klasyczną postać nadał w XIV w. noweli Giovani Boccaccio w cyklu nowelistycznym zatytułowanym “Dekameron”. Zasady kompozycyjne wykształcone przez niego są do dziś obowiązującym wzorem gatunku. Od tytułu jednego z utworów (“Sokół”), wchodzącego skład cyklu, klasycznie zbudowana nowela nosi nazwę “noweli z sokołem”. W okresie Młodej Polski nowela zbliżyła się do opowiadania (duża liczba bohaterów, wątki poboczne, opisy przyrody, duża rozpiętość czasowa, brak chronologii wydarzeń), np. “Doktor Piotr”, “Echa leśne”, “Siłaczka” S. Żeromskiego Powojenna nowelistyka skupiła swe zainteresowania przede wszystkim na doświadczeniach wojny i okupacji. , np. “Medaliony” Z. Nałkowskiej, “Opowiadania” T. Borowskiego. Są to głównie cykle opowiadań-nowel, które łączą stanowisko autora, problematyka moralna, osoba narratora, bohatera, wspólna sytuacja ramowa. Jednocześnie każdy element cyklu stanowi osobną, skończona fabularnie całość. Nowela powojenna: Gombrowicza, Iredyńskiego, Nowakowskiego straciła wyrazistość gatunkową. Autorzy korzystali z doświadczeń i rygorów gatunkowych charakterystycznych dla publicystyki, np. reportażu, eseju, felietonu. Cechy noweli klasycznej, właściwej: zwięzłość - wynikająca z eliminacji lub dalekiego ograniczenia luźnych motywów, epizodów, postaci dalszoplanowych, elementów opisowych, bezpośrednich charakterystyk, komentarzy, dygresji, itp. Np. “Tadeusz” E. Orzeszkowej; “Miłosierdzie gminy” M. Konopnickiej jednowątkowość - brak komplikacji, bardzo często występuje tylko jedno wydarzenie, wokół którego skupia akcja. Najczęściej stanowią ja po prostu losy jednej postaci. Np. “Miłosierdzie gminy”, “Mendel Gdański”. M. Konopnickiej dramatyczny charakter fabuły - wysoki stopień zagęszczenia doniosłych dla bohatera wydarzeń i towarzysząca temu intensyfikacja czasu przedstawionego, silnie zaznaczony ośrodek kompozycyjny, który może stanowić: punkt kulminacyjny (moment przełomowy w życiu bohatera), np. “Latarnik” H. Sienkiewicza kontrast (zestawienie losów dwu postaci lub dwu sytuacji), np. “Siłaczka” S. Żeromskiego, “Janko Muzykant” H. Sienkeiwicza motyw uboczny (najczęściej służący pokazaniu relacji pomiędzy bohaterami), np. “Kamizelka” B. Prusa. Tu również: wyraziste zakończenie (wskazujące na sens noweli, często zaskakujące) narrator (odautorski, trzecioosobowy, zachowujący dystans wobec przedstawianych wydarzeń) Najpełniejszy rozkwit przezywała nowela w wieku XIX. Nowe jej odmiany: fantastyczną, sensacyjną, grozy, studium psychologiczne ukształtowali romantycy, głównie niemieccy (np. E.T.A. Hoffman) oraz realiści i nadrealiści, we Francji: G. De Maupassant, w Rosji: N. Gogol, A. Czechow, w Polsce: B. Prus, H. Sienkiewicz, M. Konopnicka, S. Żeromski, Przypisywano jej funkcje poznawcze, społeczne, a przede wszystkim dydaktyczne. Wówczas też poczęły pojawiać się jej odmiany: nowela-opowiadanie - swobodniejsze kompozycyjnie, (E.A. Poe, E. Hemingway, J. Iwaszkiewicz, M. Dąbrowska) obrazek - fabuła nasycona obserwacjami społeczno-obyczajowymi, utrwalająca jakieś charakterystyczne dla środowiska realia, również językowe (B. Prus, E. Orzeszkowa, A. Dygasiński) szkic nowelistyczny - utwór o tematyce społeczno-obyczajowej, psychologicznej czy historycznej, nie respektujący zasad budowy spójnej akcji, której fabuła miała charakter fragmentaryczny.

Co to jest nowela?

Materiały

Interpretacja tytułu "Mała apokalipsa" Konwickiego A. Apokalipsa miasta: - poczucie niepewności mieszkańców - nieznajomość dokładnej daty, chaos myślowy, - brudne, ciemne ulice, - rozsypujące się budynki, infrastruktura miejska, - całkowita dezorganizacja życia miasta - komunikacji, handlu (żałosne zaopatrzenie), gastronomii, ... - nonsensy gospodarcze - reglamentacja wszystkiego,...

Cechy międzynarodowych systemów walutowych CECHY MIĘDZYNARODOWYCH SYSTEMÓW WALUTOWYCH SYSTEM WALUTY ZŁOTEJ uzależnienie podaży pieniądza od posiadanych rezerw złota, pełna wymienialność, stały kurs waluty, swoboda przewozu, KORZYŚCI sprawny mechanizm wyrównywania bilansu płatniczego, brak inflacji (równowaga wewnętrzna). System waluty złotej trwał do I wojny światowej. SYSTEM DEWIZOWO ZŁ...

Wizja społeczeństwa, motyw zbrodni i kara w "Zbrodni i karze" Relatywizm etyczny w “Zbrodni i Karze” Fiodora Dostojewskiego Relatywizm etniczny to względność wartości moralnych. Powieść ta powstała w latach 1865-66. autor miał długi (ciężka sytuacja finansowa) negacja tendencji (modernizm - nowe wartości w obliczu natury) Tłem wydarzeń jest obraz Petersburga, który wytwarza...

Tadeusz Różewicz - życie i twórczość Informacje biograficzne Tadeusz Różewicz należy do tzw. pokolenia Kolumbów. Urodził się w 1921 r. w Radomsku1 i wraz z wybuchem II wojny światowej przekroczył próg dorosłości. Jest autorem wierszy, opowiadań i dramatów, które ukazują sytuację i kondycję moralną współczesnego człowieka, uwikłanego w pamięć o wojnie, skazanego na przeżywan...

Profil firmy: agencji reklamowej Profil firmy Nasza firma jest agencją reklamową. Początkowym obszarem jej działania jest województwo mazowieckie z ukierunkowaniem rozwoju na obszar całej Polski a w przyszłości na Europę. Centrala spółki znajduje się w Warszawie, obecnie powstają trzy pododdziały w trzech miastach województwa mazowieckiego: Ostrołęce, Radomiu, Siedlcach. W mia...

Funkcje mitu w epokach nowożytnych 1.Funkcje mitu w utworach literackich wybranych epok nowozytnych. Mit jest opowiescia, która wyraza i organizuje wierzenia danej spolecznosci, opowiada zwlaszcza o poczatkach istnienia swiata, powstawaniu bogów, ludzi lub wyraza emocje. Kultura grecka posiada bardzo bogata mitologie. Motywy, postawy, nawet pojecia i wyrazenia pochodzace z mitó...

Obserwacja świata i ludzi przez Krasickiego Co zauważył Ignacy Krasicki obserwując świat i ludzi Krasicki, choć uprawiał niemal wszystkie gatunki literackie, to najchwalebniej zapisał się utworami satyrycznymi, które objawiły pełnię jego talentu. Satyra, bajka, poemat heroikomiczny to gatunki literackie, których dydaktyzm polega na wskazywaniu przywar, piętnowaniu i wyszydzaniu złyc...

Motyw pielgrzyma w literaturze \"Każdy z nas jest Odysem Co wraca do sWej Itaki\" (L. Staff \"Odys\") Podróż symbolizuje: drogę życia, ryzykowne przedsięwzięcie, dążettie do celu; przygodę, potrzebę nowych doświadczeń, odkrycie, poszukiwanie duchowych celów.zó Dla wędrowca jest nauką, dla wygnańca udręką. Wgdrówka może stać się pielgrzymką zmierzającą do miejsc świętych (...