Co to jest nowela?



nowela Początki noweli jako gatunku sięgają czasów antycznych. Najstarszym zbiorem nowel były “Opowieści mileckie” Arystyda z Miletu (II/I w. p.n.e.). Już wówczas nowela stanowiła gatunek opozycyjny wobec eposu, bowiem w niej motywacja wydarzeń jest w pełni realistyczna. Ponadto nowela przynosi relacje o sprawach codziennych, zwyczajnych. Jako odrębny gatunek ukształtowała się na przełomie średniowiecza i renesansu. We wczesnej fazie daje się zauważyć występowanie obiegowych motywów i schematów kompozycyjnych. Dotyczy to głównie średniowiecznych utworów hagiograficznych (żywoty świętych) oraz kronik. Klasyczną postać nadał w XIV w. noweli Giovani Boccaccio w cyklu nowelistycznym zatytułowanym “Dekameron”. Zasady kompozycyjne wykształcone przez niego są do dziś obowiązującym wzorem gatunku. Od tytułu jednego z utworów (“Sokół”), wchodzącego skład cyklu, klasycznie zbudowana nowela nosi nazwę “noweli z sokołem”. W okresie Młodej Polski nowela zbliżyła się do opowiadania (duża liczba bohaterów, wątki poboczne, opisy przyrody, duża rozpiętość czasowa, brak chronologii wydarzeń), np. “Doktor Piotr”, “Echa leśne”, “Siłaczka” S. Żeromskiego Powojenna nowelistyka skupiła swe zainteresowania przede wszystkim na doświadczeniach wojny i okupacji. , np. “Medaliony” Z. Nałkowskiej, “Opowiadania” T. Borowskiego. Są to głównie cykle opowiadań-nowel, które łączą stanowisko autora, problematyka moralna, osoba narratora, bohatera, wspólna sytuacja ramowa. Jednocześnie każdy element cyklu stanowi osobną, skończona fabularnie całość. Nowela powojenna: Gombrowicza, Iredyńskiego, Nowakowskiego straciła wyrazistość gatunkową. Autorzy korzystali z doświadczeń i rygorów gatunkowych charakterystycznych dla publicystyki, np. reportażu, eseju, felietonu. Cechy noweli klasycznej, właściwej: zwięzłość - wynikająca z eliminacji lub dalekiego ograniczenia luźnych motywów, epizodów, postaci dalszoplanowych, elementów opisowych, bezpośrednich charakterystyk, komentarzy, dygresji, itp. Np. “Tadeusz” E. Orzeszkowej; “Miłosierdzie gminy” M. Konopnickiej jednowątkowość - brak komplikacji, bardzo często występuje tylko jedno wydarzenie, wokół którego skupia akcja. Najczęściej stanowią ja po prostu losy jednej postaci. Np. “Miłosierdzie gminy”, “Mendel Gdański”. M. Konopnickiej dramatyczny charakter fabuły - wysoki stopień zagęszczenia doniosłych dla bohatera wydarzeń i towarzysząca temu intensyfikacja czasu przedstawionego, silnie zaznaczony ośrodek kompozycyjny, który może stanowić: punkt kulminacyjny (moment przełomowy w życiu bohatera), np. “Latarnik” H. Sienkiewicza kontrast (zestawienie losów dwu postaci lub dwu sytuacji), np. “Siłaczka” S. Żeromskiego, “Janko Muzykant” H. Sienkeiwicza motyw uboczny (najczęściej służący pokazaniu relacji pomiędzy bohaterami), np. “Kamizelka” B. Prusa. Tu również: wyraziste zakończenie (wskazujące na sens noweli, często zaskakujące) narrator (odautorski, trzecioosobowy, zachowujący dystans wobec przedstawianych wydarzeń) Najpełniejszy rozkwit przezywała nowela w wieku XIX. Nowe jej odmiany: fantastyczną, sensacyjną, grozy, studium psychologiczne ukształtowali romantycy, głównie niemieccy (np. E.T.A. Hoffman) oraz realiści i nadrealiści, we Francji: G. De Maupassant, w Rosji: N. Gogol, A. Czechow, w Polsce: B. Prus, H. Sienkiewicz, M. Konopnicka, S. Żeromski, Przypisywano jej funkcje poznawcze, społeczne, a przede wszystkim dydaktyczne. Wówczas też poczęły pojawiać się jej odmiany: nowela-opowiadanie - swobodniejsze kompozycyjnie, (E.A. Poe, E. Hemingway, J. Iwaszkiewicz, M. Dąbrowska) obrazek - fabuła nasycona obserwacjami społeczno-obyczajowymi, utrwalająca jakieś charakterystyczne dla środowiska realia, również językowe (B. Prus, E. Orzeszkowa, A. Dygasiński) szkic nowelistyczny - utwór o tematyce społeczno-obyczajowej, psychologicznej czy historycznej, nie respektujący zasad budowy spójnej akcji, której fabuła miała charakter fragmentaryczny.

Co to jest nowela?

Materiały

"Ferdydurke" Gombrowicza powieścią awangardową Kompozycja nawiązuje do nowoczesnych kanonów XX-lecia; Zrywa z kanonem powieści realistycznej i większością zasad w niej panujących: tytuł nie ma absolutnie żadnego znaczenia, sam w sobie ani w związku z powieścią; jest co prawda uporządkowanie chronologiczne i przyczynowo-skutkowe (powieść absurdu), ale same zdarzenia są nielogiczne, niepraw...

Kochanowski - tłumasz psalmów J. Kochanowski jako tłumacz psalmów… 150 psalmów w parafrazie Kochanowskiego nie mogło być niespodzianką twórczĄ W sensie podjęcia tego typu pracy przekładowo - artystycznej. Ta najbardziej literacka część Starego Testamentu, “wynaleziona przez Hebrajczyków poezja\" - jak mówili humaniści - ich właśnie prowokowała do sprawdzen...

Motto twórczości Kasprowicza By odpowiedzieć na zadane w temacie pytanie i by lepiej zrozumieć wiersze Jana Kasprowicza należy bliżej przyjrzeć się jego życiu. Jest to niezwykle istotne ze względu na częste zmiany w sposobie pojmowania poezji i świata przez autora \"Hymnów\". Kasprowicz urodził się w rodzinie chłopskiej na Kujawach w roku 1860. Ojciec poety był analfabet...

Działalność firmy - miernik oceny Nowe mierniki oceny rezultatów działalności firmy Wzrost roli inwestorów instytucjonalnych (co spowodowało wydłużenie horyzontu czasowego oceny rezultatów działalności przedsiębiorstw, wraz z ich ściślejszym powiązaniem z rynkiem kapitałowym) zmusił do poszuki¬wania alternatywnych względem dotychczasowych, opartych głównie na danych księg...

Płaszczyzny i fazy socjalizacji Płaszczyzny i fazy socjalizacji Można wyróżnić cztery podstawowe płaszczyzny socjalizacji - grupy pierwotne – np. rodzina, grupa rówieśnicza, grupa przyjacielska, grupa sąsiedzka. - grupy wtórne – np. szkoła, zakład pracy, wojsko, stowarzyszenie, partia polityczna - wielkie grupy społeczne – np. grupy etniczne, grupy ...

Metody finansowania - rachunek ekonomiczny Metody wyboru efektywnych źródeł finansowania – rachunek ekonomiczny Rachunek ekonomiczny jest metodą pozwalającą na wybór najlepszego wariantu planowanego działania. Wykorzystywany jest w szerokim zakresie do rozwiązywania różnych problemów decyzyjnych w procesie zarządzania przedsiębiorstwem. Jednym z ważniejszych obszarów decyzji zarzą...

Ocena cywilizacji w "Szewcach" TEMAT: Osąd cywilizacji w „Szewcach”. Nadchodzi czas, w którym zniknie sztuka i filozofia, nie będzie indywidualności, nastanie władza automatów, jest to wizja katastroficzna, apokaliptyczna. Apokalipsa: - Kultura: a) liczy się autorytet moralny lub artysta - wieszcz, czyli władza nad uczuciem i rozumem; b) indywidualizm; ...

Żydzi w literaturze współczesnej 49. Temat: Problematyka żydowska w literaturze współczesnej Druga wojna światowa przyniosła zagładę milionom ludzi, spowodowała kryzys etyki, dewaluację praw moralnych. Była wielką tragedią europejskiej cywilizacji. Polska wyszła z niej bardzo zniszczona i osłabiona. Po raz pierwszy na tak wielką skalę dokonywano zbrodni. Ginęli wojskowi i cywi...