Co to jest nowela?



nowela Początki noweli jako gatunku sięgają czasów antycznych. Najstarszym zbiorem nowel były “Opowieści mileckie” Arystyda z Miletu (II/I w. p.n.e.). Już wówczas nowela stanowiła gatunek opozycyjny wobec eposu, bowiem w niej motywacja wydarzeń jest w pełni realistyczna. Ponadto nowela przynosi relacje o sprawach codziennych, zwyczajnych. Jako odrębny gatunek ukształtowała się na przełomie średniowiecza i renesansu. We wczesnej fazie daje się zauważyć występowanie obiegowych motywów i schematów kompozycyjnych. Dotyczy to głównie średniowiecznych utworów hagiograficznych (żywoty świętych) oraz kronik. Klasyczną postać nadał w XIV w. noweli Giovani Boccaccio w cyklu nowelistycznym zatytułowanym “Dekameron”. Zasady kompozycyjne wykształcone przez niego są do dziś obowiązującym wzorem gatunku. Od tytułu jednego z utworów (“Sokół”), wchodzącego skład cyklu, klasycznie zbudowana nowela nosi nazwę “noweli z sokołem”. W okresie Młodej Polski nowela zbliżyła się do opowiadania (duża liczba bohaterów, wątki poboczne, opisy przyrody, duża rozpiętość czasowa, brak chronologii wydarzeń), np. “Doktor Piotr”, “Echa leśne”, “Siłaczka” S. Żeromskiego Powojenna nowelistyka skupiła swe zainteresowania przede wszystkim na doświadczeniach wojny i okupacji. , np. “Medaliony” Z. Nałkowskiej, “Opowiadania” T. Borowskiego. Są to głównie cykle opowiadań-nowel, które łączą stanowisko autora, problematyka moralna, osoba narratora, bohatera, wspólna sytuacja ramowa. Jednocześnie każdy element cyklu stanowi osobną, skończona fabularnie całość. Nowela powojenna: Gombrowicza, Iredyńskiego, Nowakowskiego straciła wyrazistość gatunkową. Autorzy korzystali z doświadczeń i rygorów gatunkowych charakterystycznych dla publicystyki, np. reportażu, eseju, felietonu. Cechy noweli klasycznej, właściwej: zwięzłość - wynikająca z eliminacji lub dalekiego ograniczenia luźnych motywów, epizodów, postaci dalszoplanowych, elementów opisowych, bezpośrednich charakterystyk, komentarzy, dygresji, itp. Np. “Tadeusz” E. Orzeszkowej; “Miłosierdzie gminy” M. Konopnickiej jednowątkowość - brak komplikacji, bardzo często występuje tylko jedno wydarzenie, wokół którego skupia akcja. Najczęściej stanowią ja po prostu losy jednej postaci. Np. “Miłosierdzie gminy”, “Mendel Gdański”. M. Konopnickiej dramatyczny charakter fabuły - wysoki stopień zagęszczenia doniosłych dla bohatera wydarzeń i towarzysząca temu intensyfikacja czasu przedstawionego, silnie zaznaczony ośrodek kompozycyjny, który może stanowić: punkt kulminacyjny (moment przełomowy w życiu bohatera), np. “Latarnik” H. Sienkiewicza kontrast (zestawienie losów dwu postaci lub dwu sytuacji), np. “Siłaczka” S. Żeromskiego, “Janko Muzykant” H. Sienkeiwicza motyw uboczny (najczęściej służący pokazaniu relacji pomiędzy bohaterami), np. “Kamizelka” B. Prusa. Tu również: wyraziste zakończenie (wskazujące na sens noweli, często zaskakujące) narrator (odautorski, trzecioosobowy, zachowujący dystans wobec przedstawianych wydarzeń) Najpełniejszy rozkwit przezywała nowela w wieku XIX. Nowe jej odmiany: fantastyczną, sensacyjną, grozy, studium psychologiczne ukształtowali romantycy, głównie niemieccy (np. E.T.A. Hoffman) oraz realiści i nadrealiści, we Francji: G. De Maupassant, w Rosji: N. Gogol, A. Czechow, w Polsce: B. Prus, H. Sienkiewicz, M. Konopnicka, S. Żeromski, Przypisywano jej funkcje poznawcze, społeczne, a przede wszystkim dydaktyczne. Wówczas też poczęły pojawiać się jej odmiany: nowela-opowiadanie - swobodniejsze kompozycyjnie, (E.A. Poe, E. Hemingway, J. Iwaszkiewicz, M. Dąbrowska) obrazek - fabuła nasycona obserwacjami społeczno-obyczajowymi, utrwalająca jakieś charakterystyczne dla środowiska realia, również językowe (B. Prus, E. Orzeszkowa, A. Dygasiński) szkic nowelistyczny - utwór o tematyce społeczno-obyczajowej, psychologicznej czy historycznej, nie respektujący zasad budowy spójnej akcji, której fabuła miała charakter fragmentaryczny.

Co to jest nowela?

Materiały

Wzór "szlachcica poczciwego" . Scharakteryzuj wzór \"szlachcica poczciwego\" nakreślony przez M. Reja. Mikołaj Rej słusznie został nazwany \"ojcem literatury polskiej\". Jego dzieła są oryginalne, bo odbija się w nich życie narodu, zaś utwory adresowane są do przedstawicieli tego narodu. Czytała go przede wszystkim szlachta - wówczas była to warstwa dominująca w kraju ...

Profil firmy: agencji reklamowej Profil firmy Nasza firma jest agencją reklamową. Początkowym obszarem jej działania jest województwo mazowieckie z ukierunkowaniem rozwoju na obszar całej Polski a w przyszłości na Europę. Centrala spółki znajduje się w Warszawie, obecnie powstają trzy pododdziały w trzech miastach województwa mazowieckiego: Ostrołęce, Radomiu, Siedlcach. W mia...

Dorobek Wisławy Szymborskiej Fascynacje to mocne słowo. Kiedy zaś fascynacja ma dotyczyć literatury i postaw czytelniczych, to pytanie o nią wprowadzi wielu ludzi w zakłopotanie. Po prostu życie nasze zdominowane jest przez prostsze formy rozrywki, obraz wypiera słowo, kaseta rywalizuje z książką... A jeśli już obracamy się w świecie książki, to zwraca uwagę skandalizujący ...

Międzynarodowy rynek kapitałowy MIĘDZYNARODOWE RYNKI KAPITAŁOWE JAKO ŹRÓDŁO FUNDUSZY DŁUGOTERMINOWYCH Narastający proces integracji międzynarodowych rynków kapitałowych w różnych częściach globu oraz wzrost zapotrzebowania na fundusze kapitałowe średnio- i długoterminowe przyczyniają się do zwiększenia udziału zagranicznych funduszy w finansowaniu rozwoju przedsiębiorstw. ...

Idea noweli Sienkiewicza "Latarnik" \"\"Latarnik\" Henryka Sienkiewicza jest osnuty na zdarzeniach autentycznych.Autor ukazuje losy polskiej emigracji politycznej oraz ogromną rolę literatury polskiej w życiu Polaków rzucanych na obczyznę. Bohater tej noweli, Polak - emigrant pozbawiony jakiejkolwiek więzi z własnym krajem, czuje się samotny w obcym otoczeniu, z którym nie potraf...

Twórczość Adama Mickiewicza w życiu narodu polskiego Twórczość Adama Mickiewicza “chlebem powszednim” dla narodu. Twórczość Adama Mickiewicza w życiu narodu polskiego. W klasie ósmej na lekcji języka polskiego poznałem utwór współczesnego poety Tadeusza Różewicza “Chleb”. Chlebem, “który żywi i zachwyca” Różewicz nazywa poezję Mickiewicza. – Uważam, ...

Wierzenia i legendy Rzymian 1. Charakter religii rzymskiej i porównanie jej z wierzeniami Greków. W pierwszym okresie bogowie rzymscy byli bezimienni, bezpostaciowi, a także izolowali się od ludzi. Rzymianie przejmowali wierzenia innych narodów lecz ograniczali ilość opowieści o swych bogach. Jest to dowodem małej wyobraźni Rzymian. 2. Kult umarłych. a) lemuria - świ...

Groteska w literaturze dwudziestolecia Groteska w literaturze 20 - to lecia. Groteska to kategoria estetyczna, rodzaj satyry. Polega ona na silnym zdeformowaniu rzeczywistości świata przedstawionego w utworze. Często pojawiają się w nim elementy karykatury i fantasyki. Z groteskową, zdeformowaną i zniekształconą rzeczywistością mamy do czynienia w \"Szewcach\". Bohaterowie są ni...