Co to jest nowela?



nowela Początki noweli jako gatunku sięgają czasów antycznych. Najstarszym zbiorem nowel były “Opowieści mileckie” Arystyda z Miletu (II/I w. p.n.e.). Już wówczas nowela stanowiła gatunek opozycyjny wobec eposu, bowiem w niej motywacja wydarzeń jest w pełni realistyczna. Ponadto nowela przynosi relacje o sprawach codziennych, zwyczajnych. Jako odrębny gatunek ukształtowała się na przełomie średniowiecza i renesansu. We wczesnej fazie daje się zauważyć występowanie obiegowych motywów i schematów kompozycyjnych. Dotyczy to głównie średniowiecznych utworów hagiograficznych (żywoty świętych) oraz kronik. Klasyczną postać nadał w XIV w. noweli Giovani Boccaccio w cyklu nowelistycznym zatytułowanym “Dekameron”. Zasady kompozycyjne wykształcone przez niego są do dziś obowiązującym wzorem gatunku. Od tytułu jednego z utworów (“Sokół”), wchodzącego skład cyklu, klasycznie zbudowana nowela nosi nazwę “noweli z sokołem”. W okresie Młodej Polski nowela zbliżyła się do opowiadania (duża liczba bohaterów, wątki poboczne, opisy przyrody, duża rozpiętość czasowa, brak chronologii wydarzeń), np. “Doktor Piotr”, “Echa leśne”, “Siłaczka” S. Żeromskiego Powojenna nowelistyka skupiła swe zainteresowania przede wszystkim na doświadczeniach wojny i okupacji. , np. “Medaliony” Z. Nałkowskiej, “Opowiadania” T. Borowskiego. Są to głównie cykle opowiadań-nowel, które łączą stanowisko autora, problematyka moralna, osoba narratora, bohatera, wspólna sytuacja ramowa. Jednocześnie każdy element cyklu stanowi osobną, skończona fabularnie całość. Nowela powojenna: Gombrowicza, Iredyńskiego, Nowakowskiego straciła wyrazistość gatunkową. Autorzy korzystali z doświadczeń i rygorów gatunkowych charakterystycznych dla publicystyki, np. reportażu, eseju, felietonu. Cechy noweli klasycznej, właściwej: zwięzłość - wynikająca z eliminacji lub dalekiego ograniczenia luźnych motywów, epizodów, postaci dalszoplanowych, elementów opisowych, bezpośrednich charakterystyk, komentarzy, dygresji, itp. Np. “Tadeusz” E. Orzeszkowej; “Miłosierdzie gminy” M. Konopnickiej jednowątkowość - brak komplikacji, bardzo często występuje tylko jedno wydarzenie, wokół którego skupia akcja. Najczęściej stanowią ja po prostu losy jednej postaci. Np. “Miłosierdzie gminy”, “Mendel Gdański”. M. Konopnickiej dramatyczny charakter fabuły - wysoki stopień zagęszczenia doniosłych dla bohatera wydarzeń i towarzysząca temu intensyfikacja czasu przedstawionego, silnie zaznaczony ośrodek kompozycyjny, który może stanowić: punkt kulminacyjny (moment przełomowy w życiu bohatera), np. “Latarnik” H. Sienkiewicza kontrast (zestawienie losów dwu postaci lub dwu sytuacji), np. “Siłaczka” S. Żeromskiego, “Janko Muzykant” H. Sienkeiwicza motyw uboczny (najczęściej służący pokazaniu relacji pomiędzy bohaterami), np. “Kamizelka” B. Prusa. Tu również: wyraziste zakończenie (wskazujące na sens noweli, często zaskakujące) narrator (odautorski, trzecioosobowy, zachowujący dystans wobec przedstawianych wydarzeń) Najpełniejszy rozkwit przezywała nowela w wieku XIX. Nowe jej odmiany: fantastyczną, sensacyjną, grozy, studium psychologiczne ukształtowali romantycy, głównie niemieccy (np. E.T.A. Hoffman) oraz realiści i nadrealiści, we Francji: G. De Maupassant, w Rosji: N. Gogol, A. Czechow, w Polsce: B. Prus, H. Sienkiewicz, M. Konopnicka, S. Żeromski, Przypisywano jej funkcje poznawcze, społeczne, a przede wszystkim dydaktyczne. Wówczas też poczęły pojawiać się jej odmiany: nowela-opowiadanie - swobodniejsze kompozycyjnie, (E.A. Poe, E. Hemingway, J. Iwaszkiewicz, M. Dąbrowska) obrazek - fabuła nasycona obserwacjami społeczno-obyczajowymi, utrwalająca jakieś charakterystyczne dla środowiska realia, również językowe (B. Prus, E. Orzeszkowa, A. Dygasiński) szkic nowelistyczny - utwór o tematyce społeczno-obyczajowej, psychologicznej czy historycznej, nie respektujący zasad budowy spójnej akcji, której fabuła miała charakter fragmentaryczny.

Co to jest nowela?

Materiały

Motyw matki w literaturze Matka___________ Matka - Kobieta mająca własne dziec¬ko (dzieci) w stosunku do niego (nich). Biblia (ST) - 1) Za pramatkę wszyst¬kich ludzi uznawana jest Ewa (Księga Rodzaju), matka Kaina i Abla, obar¬czana często winą za grzech pierworod¬ny. 2) Kiedy dwie kobiety kłóciły się o dziecko i żadna z nich nie chciała ustąpić, kr...

Kasjer z "Omyłki" a Zołzikiewicz ze "Szkiców węglem" - porównanie postawy Porównanie postaw Kasjera z “Omyłki” i Zołzikiewicza ze “Szkiców węglem”. Obydwaj bohaterowie są obłudnymi tchórzami i kombinują jak przeważyć szalę na swoją stronę i się przy tym nie nadźwigać. Kasjer chce odnieść jak największe korzyści z wojny, nie biorąc w niej udziału, Zołzikiewicz natomiast chce pozbyć się męża Rze...

Los ludzi jako główny temat poezji Norwida Norwid to jeden z najbardziej indywidualnych twórców epoki romantyzmu. Za jego życia większość ludzi go nierozumiała, nie czytywano jego wierszy. Ten dorobek artystyczny doceniono dopiero po jego śmierci. Za prawdziwego geniusza uznano go w okresie Młodej Polski. Ale co było takiego szczególnego w jego twórczosci ? Utwory te nie poruszały wielu ...

Sposób przedstawienia Boga w renesansie Słynna, otoczona poetycką legendą pieśń Jana Kochanowskiego, zaczynająca się od słów : „czego chcesz od nas, Panie z twe hojne dary?\", dla podniosłej treści i patetycznej formy częstokroć nazywana Hymnem, posiada - w spuściźnie czarnoleskiej i świadomości czytelniczej wielu pokoleń Polaków - miejsce zgoła wyjątkowe. Łączy ona w zadziwiaj...

Nurty oświeceniowe Kontrreformacja - prąd powstały w Kościele wobec zagrożenia reformacją. Do walki z re-formacją w 1531r. został powołany zakon jezuitów. Zadaniem jego była edukacja w duchu katolickim oraz cenzurowanie ksiąg. Kościół, dbając o nieskażenie dogmatów, określał co uznawać za katolickie w dziedzinie nauki i sztuki. Popularność odzyskała hagiografia ...

Trybunał sprawiedliwości - opis TRYBUNAŁ SPRAWIEDLIWOŚCI - jest największym organem sądowym Unii. Składa się z 15 sędziów. Siedzibą jego jest Luksemburg. Trybunał jest jedyną instytucją kompetentną do rozstrzygania na prośbę jurysdykcji narodowych sporów o interpretację Traktatów, jak również o ważność i interpretację aktów wydawanych przez poszczególne instytucje. Trybunał u...

Wartości w "Pieśniach" Kochanowskiego Świat wartości wyłaniający się z \"Pieśni\" Kochanowskiego Pieśń- podzielony na strofy utwór liryczny o poważnej zwykle tematyce. Nowe pojmowanie Boga w świetle hymnu \"Czego chcesz od nas Panie...\" świat jest konstrukcją idealnie harmonijną i piękną, a każdy jego szczegół pełni określoną i użyteczną rolę Bóg jest budowniczym świata, jeg...

Wynik finansowy - podział Podział wyniku finansowego (zysku netto) osób prawnych zobowiązanych do poddania badaniu rocznego sprawozdania finansowego, może nastąpić dopiero po wyrażeniu przez biegłego rewidenta opinii bez zastrzeżeń lub z zastrzeżeniami. Podział wyniku finansowego (zysku netto) dokonany bez spełnienia tego warunku jest nieważny z mocy prawa. Ogólne za...