Analiza "Przesłuchanie anioła" Zbigniewa Herberta



Przesłuchanie anioła Wstrząsający w swojej wymowie wiersz z tomu Napis z 1969 r. pokazuje kolejne etapy przesłuchiwania tytułowego anioła przez ano¬nimowych oprawców wymienionych tylko przy pomocy zaimków w liczbie mnogiej. Zanim rozpocznie się krwawy seans, anioł jest jeszcze cały / z materii światła – jest sobą, to znaczy uosobieniem niewinności i prawości. Potem, stopniowo, po każdym pytaniu i zastosowaniu wymyślnych metod oddziaływania na podejrzanego, anioł przeistacza się w człowieka, który czuje, przeżywa, ulega pod wpływem tak drastycznych „argumentów”: policzki nabiegają krwią / [...] żelazem trzciną / wolnym ogniem / określa się granice jego dala / uderzenie w plecy / [...] skórzane gardło anioła / pełne jest lepkiej ugody. Niewinny poddaje się i zgadza się z zarzutami, upada na kolana, przyznaje się do tego, czego nie popełnił. Mogłoby się wydawać, że jest pokonany, że nie pozostaje w nim nic z anioła, nic z prawdomówności i niewinności. Powieszony głową w dół ocieka kroplami wosku, które tworzą na podłodze / prostą przepowiednię. Tajemnicze zakończenie wiersza pozwala jednak dostrzec, że anioł nie do końca dał się psychicznie podporządkować oprawcom, że owa przepowiednia wyznacza dalszy ciąg tego zdarzenia – może jest znakiem przyszłego wyrównania rachunków, może ogłasza powrót anioła – poprzez cierpienie i powieszenie głową w dół – do swojej w pełni duchowej, anielskiej postaci, do której nie mają dostępu narzędzia kaźni. Tytuł wiersza i opis przesłuchania anioła jest nawiązaniem do rzeź¬by Władysława Hasiora. Prostota przepowiedni wywróżonej z wosku kojarzy się jednak z „ubywaniem” anioła – degradacja w wymiarze cielesnym otwiera perspektywę na ocalenie duchowe. Skoro został tak okrutnie potraktowany (bicie, przypalanie ogniem, wybicie zębów, powieszenie głową w dół), zapewne nie poddał się całkowicie, zapanował przynajmniej w pewnym stopniu nad lękiem przed bólem, ocalił – mimo wszystko – swoją godność. Anioł dał „zamknąć” torturowane ciało, zrobić je człowiekiem, sam jednak w ostatniej chwili zmienił symboliczną postać – jest nią wosk, układający się w zagad¬kowy komunikat. Potwierdził więc swe nadrzędne duchowe istnienie: przemówił zrazu krwią, potem, śliną, a zatem – z pozoru – po myśli oprawców; nagle jednak raz jeszcze zmienił język, znów na irracjo¬nalny i nierzeczywisty. Uciekł.16 W przywołanej interpretacji Andrzeja Kaliszewskiego świetlisty anioł zbliża się do ludzkiej postaci przez doświadczenie cierpienia, staje się nawet mniej odporną istotą niż człowiek, aby potem znów wrócić do swojej wartości duchowej, ujawnionej w tajemniczej przepowiedni. Oprawców anioła można łatwo kojarzyć z gestapowcami, „opieku¬nami” więźniów w obozach niemieckich i sowieckich łagrach, tajną milicją komunistyczną tłumiącą wszelkie przejawy niezależnej myśli przy pomocy wcześniej wypróbowanych tortur fizycznych i psychicznych. Wiersz Przesłuchanie anioła bywa przywoływany w kon¬tekście utworów ukazujących bezwzględność i bezkarność przesłuchujących. Tu jednak akcent pada na sylwetkę podejrzanego poddanego katowaniu, na jego pozorną klęskę, która w istocie okazu¬je się prawdziwym, choć trudnym, dojrzewaniem do duchowej wielkości.

Analiza "Przesłuchanie anioła" Zbigniewa Herberta

Materiały

"Tango" wobec "Wesela" Tango wobec Wesela Tango ma również pewne punkty odniesienia na gruncie dramatu polskiego. Jednym z nich, może najbardziej wyrazistym, jest Wesele Stanisława Wyspiańskiego.12 Do tego utworu nawiązuje też dramat Zabawa, w którym Mrożek wykorzystuje podobną sytuację (spotkanie towarzyskie) do tego, by przez dialogi i zachowanie trzech parobk...

Skutki bezrobocia w Polsce Rozpatrując skutki wywoływane bezrobociem należy podkreślić dla przeciwstawienia, że zatrudnienie umożliwia zaspokojenie nie tylko podstawowych potrzeb człowieka, ale daje także możliwości samo realizowania się. Brak pracy – źródła dochodów pieniężnych zmusza bezrobotnych do ilościowych i jakościowych ograniczeń w zakupach żywności i odzi...

Życie gospodarcze a nauki ekonomiczne i etyka ŻYCIE GOSPODARCZE A NAUKI EKONOMICZNE I ETYKA. W ca¬łość życia gospodarczego w szczególny sposób wikłane są (oprócz techniki, infor-macji itp.) ekonomia oraz etyka, które wchodzą tu z sobą w swoiste relacje. Te ogólne relacje rzutują też na pojmowanie etyki biznesu. Nie ma tu miejsca na szersze przedstawienie problematyki ekonomii. Odnot...

"Lalka" jako powieść o straconych złudzeniach 78. Dlaczego \"Lalkę\" B. Prusa można nazwać powieścią o straconych złudzeniach? Bolesław Prus był głęboko rozczarowany rzeczywistością w latach, w których żył. Społeczeństwo polskie nie posiadało klasy, czy choćby środowiska, które byłoby zdolne pokierować rozwojem narodu. Pisarz uważał, że społeczeństwo jemu współczesne nieuchronnie zmier...

Humanizm w "Ziemia planeta ludzi" “ZIEMIa PLANETa LUDZI” A. de SAINT-EXUPERY - humanizm poznać człowieka miłość do człowieka, bezinteresowna chęć poznania, ciekawość miłość do życia Dzięki głównemu bohaterowi autor przedstawił swoje losy podczas pracy lotnika. Latał na samolotach przewożąc paczki. Chęć poznania świata z innej strony, z góry, ...

Romantyczny i pozytywistyczny sens patriotyzmu na wybranych przykładach z literatury polskiej W epoce romantyzmu patriotyzm rozumiany był przez pisarzy i obywateli jako podjęcie walki o wyzwolenie ojczyzny spod jarzma zaborów, tyrteizm i poświęcenie wszystkiego, nawet życia, dla sprawy. Czasy te są przecież epoką niewoli i dwóch powstań narodowych: listopadowego i styczniowego. Już w Konradzie Wallenrodzie, powieści poetyckiej, która ...

Polecenie wypłaty - zagraniczne Polecenie wypłaty oznacza otrzymanie od banku zagranicznego lub skierowanie do banku zagranicznego - w drodze telekomunikacyjnej lub pocztowej - zlecenie wypłaty (gotówką lub czekiem) na rzecz lub przelewu na rachunek wskazanej osoby fizycznej. Przy transakcjach natychmiastowych obowiązuje standard „dwóch dni roboczych” na zapłacen...

Krótko o "Zdążyć przed Panem Bogiem" HANNA KRALL „Zdążyć przed Panem Bogiem” Jest to reportaż, którego podstawą jest wywiad z doktorem Markiem Edelmanem, jednym z przywódców powstania w gettcie warszawskim (wybuchło ono 19 kwietnia 1943). Głównym tematem jest powstanie w Gettcie, którym kierował ŻOB, na której czele stał Mordechaj Anielewicz. Poruszana tematyka holo...