Analiza "Miniatura średniowieczna" Wisławy Szymborskiej



Miniatura średniowieczna Wiersz (z t. Wielka liczba, 1976) reprezentuje typ liryki opisowej. Tematycznie odwołuje się do miniaturowego malarstwa średniowiecz¬nego, jego motywów, nastrojów, kolorystyki. Poetka przywołuje ele¬menty świata dawno minionych wieków widoczne na obrazie i te, których brakuje. Z utworu można odczytać panującą w okresie wie¬ków średnich hierarchię społeczną, zgodę na takie relacje, język pozo¬stający pod wpływem łaciny (xiążę itp.), elementy architektoniczne (zamek o siedmiu wieżach). Poetyckie ujęcie sielskiego obrazka przyj¬muje postać żartu, zabawy językowej, satyry na ówczesne społeczne układy oraz formę poważnej zadumy nad charakterem epoki, której elementy powracają później, także w czasach współczesnych, kiedy to pierwszeństwo zapewnia sobie elita „wyższych sfer” i korzysta z róż-nych przywilejów kosztem innych. Po najzieleńszym wzgórzu, najkonniejszym orszakiem, w płaszczach najjedwabniejszych. Pierwsza strofka wywołuje wrażenie wyidealizowanego pejzażu, w którym pojawia się konny orszak bogato i efektownie ubranych osób. Dalsza część utworu potwierdza to odczucie i rozszerza kadr na inne szczegóły otoczenia oraz grupy spacerowiczów, podążających do ba¬śniowego zamku z wieżami. Na czele usytuowano ludzi najważniej¬szych w społecznej hierarchii – parę książęcą. Za nimi zdążają dwor¬ki, paź z małpką na ramieniu i trzej rycerze na koniach. W tej części wiersza poetka wielokrotnie wykorzystała hiperbolę (stopień najwyż¬szy przymiotników i przysłówka – m.in. najpochlebniej, najpacholętszy; operowanie neologizmami – stopniowanie wyrazów, które w języ¬ku polskim nie podlegają takiej odmianie; przedrostek prze-; zdrob¬nienie: młodziusieńka). Miniaturę wypełniają elementy piękne, miłe, a przy tym ożywione: orszak się porusza, rycerze „dwoją się i troją”, ru-maki tanecznym krokiem muskają kopytkami [...] stokrotki najprzydrożniejsze. Idealizacja tego średniowiecznego „obrazka z natury” zo¬stała zrealizowana z największą przesadą, ze staraniem o „przesłodze¬nie”, przejaskrawienie jego treści. Przeciwwagą dla „najkonniejszego orszaku” jest rzeczywistość ne¬gatywna – ta, której na obrazie nie utrwalono: Kto zasię smutny, strudzony, z dziurą na łokciu i z zezem, tego najwyraźniej brak. Najładniejszej też kwestii mieszczańskiej czy kmiecej pod najlazurowszym niebem. Szubieniczki nawet tyciej [...] Nagle do tekstu wkracza nastrój smutny, ponury, ton ironiczny (zdrobnienie wyrazu szubienica). Czytelnik uzyskuje pełnie wyobra¬żenia o średniowiecznym społeczeństwie oraz preferencjach tematycz¬nych w sztuce tego okresu. Artyści nie interesowali się sprawami trudnymi, pospolitymi, nieestetycznymi w potocznym znaczeniu tego sło¬wa. Ironia utworu jeszcze bardziej pogłębia się w jego dalszej części: Tak sobie przemile jadą w tym realizmie najfeudalniejszym. To, co wyobrażono na miniaturze, i to, czego na niej nie ma, stano¬wi wyraźnie skontrastowaną, rozbieżną, niespójną rzeczywistość wie¬ków średnich. Piękno i brzydota, zdrowie i ułomność, patos i śmie¬szność, bogactwo i nędza – oto charakterystyka tego okresu, jedno¬stronnie i tendencyjnie ukazywanego w dawnej sztuce (por. np. minia¬tury braci van Limbourg z Godzinek księcia de Berry z XV w.). W ostatniej czterowersowej cząstce wiersza podmiot ujawnia konse¬kwencje przedstawionego stanu rzeczy: zapowiedź równowagi i piekła – na drugim obrazku. Owa równowaga również pobrzmiewa ironią. Piekło to perspektywa dla księcia i jego dworu, ale i dla tych z dziurą na łokciu i z zezem. Można tylko zastanawiać się, dla której grupy jest ono przewidziane w wymiarze wiecznym, a dla której już na ziemi – w tym realizmie najfeudalniejszym. Satyrycznie ujęta nierówność spo¬łeczna jest przejawem dualizmu średniowiecza, nikt tego stanu rzeczy nie kwestionuje (to się rozumiało arcysamo przez się). Podobnie jak w wierszu Kobiety Rubensa punktem wyjścia jest tu malarstwo, zaś po¬tem następuje przesunięcie uwagi w rejony spoza tematyki ujmowanej w sztuce, a przecież ważkiej. Ów „brak” na obrazie jest znamienny, ce¬lowy, uzasadniony mentalnością epoki kontrastów i nierówności. Wiersz składa się z dziewięciu części o różnej liczbie wersów (od dwu do ośmiu). Poetka posługuje się systemem wiersza wolnego, bez rymów. Najczęściej używa hiperboli, stosuje neologizmy, paralelizm składniowy, zdrobnienia. Nadaje poetyckiej refleksji o sztuce i mental-ności czasów feudalnych ton satyrycznego komentarza. Posługuje się kontrastem i ironią, dzięki nim uzyskuje efekt żartu i subtelnej oceny średniowiecza.

Analiza "Miniatura średniowieczna" Wisławy Szymborskiej

Materiały

Zagrożenie dla człowieka w literaturze XX-lecia W niektórych utworach XX-lecia pojawia się opis przewidywanych sytuacji, które w przyszłości mogą stanowić zagrożenie dla jednostki, społeczeństwa lub całej ludzkości; Idealnym przykładem jest tu \"Proces\" Kafki, który prezentuje wpływ systemu totalitarnego na jednostkę - jej postępującą degenerację, uzależnienie od systemu i w przypadku nie...

Zasada winy i kary w twórczości Mickiewicza \"Dziady\" części II i IV (wileńsko kowieńskie) Obserwujemy łączność świata żywych i umarłych poprzez uniwersalne prawdy; zasady winy i kary: \"Dziady \" część II to pogański obrządek wywoływania duchów: -duszyczki Józia i Rózi do spokoju brakuje im ziarnka goryczy, ponieważ w swoim życiu nie zaznały smutku, a zdaniem romantycznego poety p...

Literatura średniowiecza dowodem zacofania epoki Średniowiecze (wieki średnie) jest epoką między czasami starożytnymi a nowożytnymi. Za początek średniowiecza uważa się umownie rok 476 n.e. czyli upadek Cesarstwa Zachodnioeuro-pejskiego, natomiast za schyłek uważa się trzy wydarzenia: wynalezienie druku - 1450, upadek Cesarstwa Bizantyjskiego - 1453 i odkrycie Ameryki - 1492 r. Ogólnie p...

Zarządzanie kapitałem obrotowym W ramach zarządzania kapitałem obrotowym przedsiębiorstwa rozstrzygane są dwa za-sadnicze problemy : 1. kształtowana jest wielkość i struktura aktywów bieżących, która ma zapewnić nie-zakłócone funkcjonowanie przedsiębiorstwa oraz optymalizację kosztów zaangażowania tych aktywów. 2. pozyskiwane są fundusze niezbędne do sfinansowani...

Proces dojrzewania Cezarego Baryki Proces dojrzewania ideowego Cezarego Baryki Cezary urodził się i wychował w Rosji, w Baku, gdzie osiedli jego rodzice. Ponieważ ich status materialny, dzięki intratnej posadzie ojca, był dość wysoki, Cezary od najwcześniejszych lat dzieciństwa miał prywatnych korepetytorów języków i nie brakowało mu niczego. Rodzice zawsze gotowi byli spełnić...

Rozmowy z katem w "Zdążyć przed Panem Bogiem" Z pozycji kata Przy omawianiu książki „Zdążyć przed Panem Bogiem” nie sposób ominąć pozycji, która uzupełnia niejako dzieło o zagładzie getta. Pozycją tą są „Rozmowy z katem” Kazimierza Moczarskiego. „Rozmowy” są przecież dopełnieniem dzieła Hanny Krall, dopełnieniem w pewnym sensie umownym, jako że R...

Tradycja literacka Tradycja literacka Tradycja literacką zwykło nazywać się przekazywane z pokolenia na pokolenie treści kulturowe, obyczaje, poglądy, wierzenia, zachowania itp. Zazwyczaj otoczone są pietyzmem przez członków zbiorowości społecznej w danym okresie historycznym. Tradycja jest jednym z głównych sposobów włączania przeszłości i jej treści kul...

Dysonans poznawczy - wyjaśnienie Jednym z najsilniejszych czynników wpływających na zachowanie ludzi jest potrzeba podtrzymywania wy¬sokiej samooceny. W tym rozdziale dowiedliśmy, że potrzeba ta prowadzi do znaczących konsekwencji dla postaw i zachowań. Wedle teorii dysonansu poznawcze¬go ludzie zawsze doświadczają przykrego napięcia (dy¬sonansu), kiedy stają...